حفاظت سازه های فلزی در برابر خوردگی بوسیله رنگ آمیزی

مقدمه :

عملکرد و دوام هر نوع پوشش رنگی به طور قابل ملاحظه ای متاثر از آماده سازی سطح قبل از رنگ آمیزی است . به همین دلیل ، انتخاب روش آماده سازی سطح در مورد سازه های فلزی بسیار حائز اهمیت بوده و در رفتار خوردگی آن سازه موثر است . انواع مختلفی از روشهای آماده سازی سطوح وجود دارد که با توجه به شرایط سطح ، سیستم رنگ آمیزی انتخاب شده ، دوام مورد انتظار از پوشش ، مسائل اقتصادی و شرایط زیست محیطی و ملاحظات دیگر قابل استفاده می باشد .

در زیر ما برخی از روشهای معمول که بر روی فولاد کربن دار با پوشش یا بدون پوشش حفاظتی سطح ، فولاد گالوانیزه ، آلومینیوم و آلیاژ های سبک ، استفاده می شود مطرح می کنیم .

عملکرد و کارایی پوشش های رنگی به طور قابل ملاحظه ای تحت تاثیر سطح آماده شده قبل از اجرای رنگ آمیزی است .

عوامل اصلی مرتبط عبارتند از :

1- میزان زنگ زدگی و پوسیدگی سطح

2- وجود و میزان آلاینده ها همچون نمک ها ، گرد و غبار ، روغن و گریس

3- مشخصات سطح

استاندار ایزو 8501 در واقع روش بصری ارزیابی پاکسازی سطوح برای تعیین سیستم روش رنگ آمیزی فراهم می نماید . این استاندارد به 4 قسمت تقسیم می شود.

استادندارد ایزو 1-8501 : 2007 ، در این استاندارد درجه بندی زنگ زدگی و درجه بندی آماده سازی بستر های سطوح فولادی بدون پوشش و بستر سطوح فولادی بعد از برداشتن یکپارچه پوشش های قبلی

استاندارد ایزو 2-8501 : 2007 درجه بندی آماده سازی بستر های فولادی از قبل پوشش داده شده پس از حذف موضعی پوشش های قبلی

استاندارد ایزو 3-8501 : 2007 درجه بندی آماده سازی درز های جوش شده ، لبه ها و نواحی دیگر با عیوب سطحی

استاندارد ایزو 4-8501 : 2006 شرایط اولیه سطح ، درجه بندی آماده سازی و زنگ زدگی سریع در ارتباط با واتر جت فشار بالا

این مقاله فقط به قسمت های 1 و 2 مربوط می باشد .

استاندارد ایزو 8501

این استاندارد به موارد زیر می پردازد .

درجه بندی زنگ زدگی سطوح و درجه بندی آماده سازی سطوح فولادی بدون پوشش ، همچنین درجه بندی سطوح فولادی بعد از برداشتن پوشش قبلی سطوح به صورت یکپارچه از روی آن

این قسمت از استاندارد ایزو 8501 ( ISO 8501 ) به شناسایی 4 درجه از خوردگی و زنگ زدگی سطوح که به طور معمول در سطوح بدون پوشش ایجاد می شود می پردازد ( شکل 1 )

درجه A : سطح فولاد توسط مقدار زیادی از اکسید زنگ حاصل از نورد فولاد پوشیده شده ولی در عین حال مقدار زنگ زدگی جزئی
می باشد . ( تصویر A )

درجه B : در این حالت شروع فرآیند زنگ زدگی بر روی سطح فولاد آغاز شده است و همچنین اکسید های حاصل از نورد فولاد شروع به پوسته پوسته شدن کرده و در حال جدا شدن از سطح فولاد می باشد ( تصویر B )

درجه C : در این درجه از زنگ زدگی اکسید های حاصل از نورد از سطح فولاد جدا شده و خوردگی که بصورت حفره هایی ریز خود را در سطح فولاد نمایان می کند با چشم به راحتی قابل دیدن می باشد . ( تصویر C)

درجه D : سطح فولاد عاری از اکسید های حاصل از نورد بوده و خوردگی به صورت حفره سراسری بر کل سطح فولاد قابل مشاهده می باشد . ( تصویر D)

 

استاندارد ایزو 8501 ، همچنین درجه بندی آماده سازی سطوح از نظر بصری را مشخص می نماید ( تحت عنوان درجات تمیز کاری ) ، همچنین درجه بندی آماده سازی سطوحی که پوشش قبل آن به طور کلی حذف شده است .

آماده سازی سطوح با توجه به روش تمیز کاری سطح با حروف مناسب ( Sa - St - FI ) نشان داده می شود .

تمیز کاری پاششی Sa ( Sandblast )

آماده نمودن سطوح با استفاده از روش پاششی یا همان روش سندبلاست با حرف Sa نمایش داده می شود . باید توجه داشت قبل از تمیز کاری توسط روش سندبلاست می بایست لایه های سنگین ناشی از زنگ زدگی از سطوح جدا شده و حذف گردد ، همچنین سطح باید از چربی ها ، روغن و مواد زاید قابل رویت پاک باشد . این نکته در مورد سندبلاست یا تمیز کاری پاششی حائز اهمیت است که سطح مورد نظر پس از اجرای سندبلاست می بایست از گرد و غبار ناشی از ساینده ها تمیز شود .

سندبلاست سبک                                                              Sa1

سندبلاست عمیق                                                               Sa2

سندبلاست خیلی عمیق                                                       Sa2 1/2

سندبلاست تا حد قابل رویت فولاد                                     Sa3

 

تمیز کاری سطح با دست و ابزار قدرتی St

زمانی که آماده سازی سطح با روش تمیز کاری دستی و ابزار قدرتی مثل برس سیمی ، برس کاری ، ساییدن با دست یا ماشین انجام شود با حروف St نمایش داده می شود . همانند روش اجرای سندبلاست در روش تمیزکاری دستی نیز میبایست لایه های سنگین زنگ زدگی از روی سطح حذف و کنده شود ، آلاینده های سطحی مثل روغن ، چربی ، گریس و مواد زاید قابل رویت نیز باید از روی سطح پاک شوند . بعد از تمیز کاری با دست همانند اجرای سندبلاست بایستی سطح را از گرد غبار ناشی از تمیز کاری پاک نمود . درجات تمیزکاری با ابزار دستی به دو درجه تقسیم میشوند .

تمیز کاری کامل سطوح با ابزار دستی                                                               St2

تمیز کاری خیلی عمیق و بسیار کامل با ابزار دستی                                           St3

تمیزکاری با شعله FI

همانند دو روش سند بلاست و تمیزکاری با دست می بایست قبل از تمیزکاری لایه های سنگین زنگ از سطح جدا شود . بعد از تمیزکاری با شعله می بایست با ابزار برس سطح فلز را تمیز نمود . لازم به ذکر است روش تمیزکاری با شعله به ندرت استفاده می شود .

استاندارد تمیزکاری سطوح ایزو 2-8501

درجات آماده سازی برای سطوح فولادی قبلا رنگ شده پس از تمیزکاری و حذف پوشش موضعی این بخش از استاندارد بر پایه تجربه استوار است که حذف پوشش قبلی به صورت کامل نیاز نخواهد بود. این امر به ویژه در پروژه های تعمیر و نگهداری پالایشگاهها و نیروگاهها که میبایست به طور منظم سندبلاست و رنگ آمیزی شوند بیشتر نمایان می گردد .