سندبلاست و قربانیان مد ؟؟
نظارت بر ممنوعیت سند بلاست شلوار و پوشاک جین

 

مقدمه

سندبلاست یکی از روشهای مرگبار مورد استفاده برای تولید جین های مد روز به شکل پاره پاره و رنگ رو رفته یا فرسوده است که برای بیش از یک دهه در صنعت پوشاک مورد استفاده قرار می گرفت. استفاده از سندبلاست برای تبدیل جین تازه به جین فرسوده از سال 1980 آغاز گردید . در سال 2004 محققان و پزشکان دانشگاه آتاتورک ترکیه برای اولین بار ارتباط بین سندبلاست جین و بیماری سیلیکوزیس را یافتند . امروزه تخمین زده می شود در حدود 55 کارگر که در ترکیه در سالهای گذشته مشغول به اجرای سندبلاست بوده اند مرده اند و در حدود 5000 کارگر به بیماری سیلیکوزیس مبتلا شده اند. درسال 2009 دولت ترکیه اجرای سندبلاست را در صنعت پوشاک جین ممنوع اعلام نمود . این امر موجب گردید اجرای سندبلاست در صنعت پوشاک به کشورهای کمتر قانونمند مانند بنگلادش ، چین ، پاکستان و مصر منتقل شود. تا همین اواخر شناخت کمی در مورد وضعیت مجریان سندبلاست در صنعت پوشاک در این کشورها وجود داشت . تحقیقاتی که توسط کمپین لباس پاک در بنگلادش انجام شد شرایط مشابه و شاید بدتری را نسبت به شرایط کشور ترکیه تائید می کند . با این حال هنوز هم برآورد دقیقی از تعداد کارگرانی که به علت سندبلاست دچار سیلیکوزیس شده اند در دسترس نیست . در سال 2010 مرکز تجارت جهانی مطالعه ای انجام داد که نشان می داد ، 17 شرکت تولید کننده پوشاک که در بازار سوئد فعالیت می کردند توانستند ارتباط بین سند بلاست و بیماری سیلیکوزیس را مدیریت کنند.
با اینکه بسیاری از شرکت ها ی تولید کننده پوشاک تمایل خود را به پایان دادن استفاده از سندبلاست در زنجیره تولید  خود نشان می دهند همچنان با چالش های بلند مدت برای اجرای این ممنوعیت مواجه هستند .

 

هدف ، روش ، انتخاب

این مطالعه به برخی از دستاورد های شرکت های پوشاک که با ممنوعیت سندبلاست در نمایشگاه تجارت از سال 2010 فعال هستند می پردازد . همچنین با هدف توصیف چالش های پیش رو برای این شرکت ها که با ممنوعیت سندبلاست و با استفاده از روش های جایگزین به فعالیت خود ادامه می دهند اشاره دارد . این مطالعه 17 شرکت در بازار سوئد را پوشش می دهد  Acne, Filippa K, Gina Tricot, H&M, Indiska, Inditex (Zara, Massimo Dutti), J. Lindeberg, KappAhl, Lindex, MQ, Nudie Jeans, RNB Retail and Brands (Polarn & Pyret, Brothers, Sisters, JC), Tiger of Sweden, Varner-gruppen (Cubus, Dressmann, BikBok, Carlings, Solo), Whyred, WeSC and Åhléns . بعضی از شرکت ها تمرکز زیادی در تولید جین دارند. در اواخر ژوئن سال 2012 ، شرکت های مورد مطالعه سوالات اولیه و پرسشهای مربوط را دریافت نمودند . اطلاعات و پاسخهای و اظهار نظر های شرکت های فعال در زمینه سندبلاست از وب سایت ها و منابع خارجی و مصاحبه نیز به عنوان اطلاعات پس زمینه استفاده می شود . در ادامه توضیح می دهیم که چگونه از سند بلاست استفاده می شود تا جین های نو ، فرسوده به نظر برسد و همچنین به جزئیات اثرات منفی بر سلامت کارگران و پیمانکاران و مجریان سند بلاست خواهیم پرداخت .

مرگ در لباس مد

جین سندبلاست شده ، توسط پرتاب ذرات ساینده که معمولا به صورت شن و ماسه در سراسر جین با سرعت فرود می آید ، تولید می شود . این روش باعث می شود که پارچه جین نرم تر ، تمیز تر و فرسوده به نظر برسد ، کارگران زمانی که ذرات ماسه را استنشاق می کنند در معرض ابتلا به بیماری سیلیکوزیس قرار می گیرند ، این ذرات در هوا قابل دیدن نیستند ولی بسیار خطرناک می باشند . گرد و غبار زمانی که شامل ذرات سیلیکون می باشد می تواند بسیار مرگ آور باشد . سندبلاست می تواند هم به صورت دستی و هم مکانیکی انجام شود که هر دو روش می تواند به یک اندازه عواقب مرگبار داشته باشند . در روش دستی که بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد کارگران از یک نازل
سند بلاست استفاده نموده که با یک کمپرسور ترکیب شده تا ذرات ساینده را با فشار بر روی جین پرتاپ می کنند . سندبلاست به صورت آشکار در محیطی بدون مهر و موم ( کابینت سندبلاست ) در معرض کارگر بدون تهویه مناسب انجام می شود . در نتیجه ذرات موجود در هوا به طور مستقیم توسط کارگرانی که اجرای سندبلاست را به عهده داشتند استنشاق می شوند .
روشهای مکانیکی سندبلاست در کابینت های مخصوص و قابل کنترل سندبلاست انجام شود ، اما همچنان برای کارگران خطرناک است . برای مثال گزارش کمپین پوشاک پاک در سال 2012 نشان داد که کارگران همچنان در معرض استنشاق ذرات خطرناک سیلیس بوده اند.  تحقیقات نشان داد عدم استفاده از وسایل محافظ شخصی از قبیل ماسک سندبلاست ، عینک مخصوص سندبلاست ، در روش اجری سندبلاست دلیل اصلی بیماری سیلیکوزیس است . واقعیت  این است که روش سند بلاست ارزان ، سریع ، و ساده است و استفاده از آن به صنعت پوشاک کمک کرده است . در ابتدا بیماری سیلیکوزیس در صنعت ساختمان و معدن باعث مشکلات تنفسی می شد . این بیماری قابل درمان نیست و اگر شخص مجری سندبلاست به شدت آلوده شود کارگر در نهایت خواهد مرد .
چهار نوع سیلیکوزیس وجود دارد : سیلیکوزیس مزمن ساده ، سیلیکوزیس تسریع شده ، سیلیکوزیس پیشرفته ، سیلیکوزیس حاد ، علایم سیلیکوزیس مزمن ساده بعد از حدود 10 تا 30 سال پس از در معرض قرارگرفتن در فرد بیمار قابل مشاهده است . علائم آن شامل تنگی نفس ، سرفه مداوم ، خستگی ، کاهش وزن ، درد قفسه سینه و تب است . علائم سیلیکوزیس تسریع شده بعد از 5 تا 10 سال در معرض سیلیس قرار گرفتن بروز می کند ، سلیکوزیس حاد بعد از چند هفته تا 5 سال پس از در معرض غلطت بالایی از گرد و غبار سیلیس قرار گرفتن قابل شناسایی است ، علائم آن شامل تنگی نفس شدید و سرفه  و حتی ممکن است به مرگ سریع منجر شود.
علاوه بر تمام مشخصات ذکر شده ، تشخیص سیلیکوزیس پیچیده است زیرا علائمی شبیه بیماری سل دارد . بیماران حتی ممکن است بیماری سل و سیلیکوزیس ناشی از سندبلاست را به صورت همزمان داشته باشند که مستلزم تست ریوی خواهند بود .در بنگلادش بسیاری از متخصصان پزشکی و محققان از تشخیص عوارض ناشی از عملیات اجرای سندبلاست توسط کارگران سندبلاست که در صنعت پوشاک جین مشغول کار هستند بی اطلاعند و نمیتوانند عوارض ناشی از سند بلاست را بر روی کارگران این صنعت تشخیص دهند .
جالب توجه است که پیشرفت بیماری سیلیکوزیس در بین کارگران مشغول در صنعت سندبلاست بسیار سریع تر نسبت به کارگران بخش معدن در ترکیه شیوع پیدا کرده است .
تصویر مقابل : سندبلاست در بنگلادش با حداقل تجهیزات

محافظ ایمنی

فقدان مقررات و آیین نامه های کافی در اجرای سند بلاست
فقدان مقررات و آیین نامه سندبلاست در زمینه ایمنی در صنعت پوشاک یک از دلایل ایجاد این معضل در کارگران میباشد . جامعه اقتصادی اروپا ممنوعیت اجرای سندبلاست به صورت دستی را در سال 1966 اعلام نمود . سوئد در سال 1992 سند بلاست دستی را ممنوع نمود اما اجرای وت بلاست و سندبلاست را در اتاقهای دارای تهویه مستثنی نمود با این حال هیچ قانون یا آیین نامه ای برای ممنوعیت جهانی یا منطقه ای برای اجرای سندبلاست وجود ندارد . همانطور که قبلا اشاره شد دولت ترکیه نیز در عکس العمل به افزایش شدید شیوع بیماری سیلیکوزیس که در بین پیمانکاران سندبلاست و کارگران سندبلاست به سرعت رو به گسترش بوده نسبت به اجرای ممنوعیت سندبلاست در صنعت پوشاک اقدام نموده است .
تحول مد از حالت رنگ و رو رفته ( فرسوده ) به مدهای دیگر
یکی از راههای پیشگیرانه برای ترویج ممنوعیت سند بلاست و یا کاهش مضرات سند بلاست در صنعت پوشاک ، تغییر طراحی مد لباسهای جین در حالت فرسوده و رنگ و رو رفته به حالت های دیگر است . با تغییر تمایل بازار از سمت جین های فرسوده به سمت مدل های دیگر از جین میتوان کاهش اجرای سندبلاست را در صنعت پوشاک پیش بینی کرد . ولی متاسفانه همچنان مد فرسوده برای جین یکی از متنوع ترین و پر طرفدارترین مد ها است .